Lulzim Basha, Enkelejd Alibeaj dhe Endri Shabani përpiqen të ofrojnë një alternativë në skenën politike shqiptare, por përballen me një mur të lartë mosbesimi. Jo ndaj tyre personalisht, por ndaj idesë së ndryshimit. Në Shqipëri, votuesi vijon të zgjedhë jo nga shpresa, por nga frika. Dhe kjo frikë është ajo që mban në këmbë status quo-në.
Demokracia është e mbushur me votues të painformuar dhe emocionalë, të ndjeshëm ndaj sinjaleve të thjeshta. Edhe pse kjo duket si dobësi, sistemi politik – siç shpjegojnë Oppenheimer dhe Edwards në librin “Democracy Despite Itself” – arrin të funksionojë. Jo nga mençuria kolektive, por sepse sistemi përthith dobësitë individuale dhe i kthen në një lloj ekuilibri.
Një prej mekanizmave që e ruan këtë ekuilibër është votimi taktik. Votuesit shpesh zgjedhin kandidatin që nuk e duan vërtet, vetëm për të penguar dikë tjetër që e shohin si më të rrezikshëm. Kjo ndodh edhe në Shqipëri, ku pavarësisht lodhjes nga PS dhe PD, qytetarët vijojnë të kthehen tek “e keqja më e vogël”.
Kjo logjikë e bllokon hapësirën për figura të reja si Basha, Alibeaj apo Shabani. Edhe kur sjellin ide të reja apo një profil më qytetar, perceptohen si të dobët për të fituar dhe rrjedhimisht, nuk marrin mbështetjen që meritojnë. Votuesit bëjnë llogari të ftohta: jo kush përfaqëson më mirë bindjet e tyre, por kush ka më shumë shanse për të ndalur kundërshtarin.
Frika nga e panjohura, e kombinuar me një sistem mediatik dhe politik që favorizon partitë tradicionale, i shtyn qytetarët të votojnë jo për atë që duan, por kundër asaj që u duken si më e rrezikshme. Prandaj, edhe kur flitet për ndryshim, rrallë ndodh diçka reale.
Në fund, mbetet pyetja thelbësore: kur do të kthehet vota për ndryshim në një akt shprese, dhe jo në një kalkulim frike? Derisa figurat e reja të ndërtojnë besueshmëri të qëndrueshme dhe të krijojnë një bindje se mund të fitojnë, ndryshimi do të mbetet një slogan, jo një realitet.
