Jeruzalem, 1 Shtator 2025 – Izraeli po shqyrton mundësinë e aneksimit të pjesëve të Bregut Perëndimor të pushtuar, në përgjigje të vendimit të pritshëm të disa vendeve perëndimore – mes tyre Franca, Australia, Kanadaja, Portugalia dhe Mbretëria e Bashkuar – për të njohur shtetin palestinez. Nëse këto shtete i bashkohen mbi 140 vendeve që tashmë e kanë njohur Palestinën, kjo do të shënonte një kthesë të madhe diplomatike.
Sipas tre zyrtarëve izraelitë që folën për CNN në kushte anonimiteti, kryeministri Benjamin Netanyahu ka zhvilluar një diskutim fillestar për opsionet e aneksimit, por çështja nuk është trajtuar ende në detaje nga kabineti i sigurisë. Opsionet variojnë nga një aneksim i kufizuar i disa vendbanimeve hebraike deri tek aplikimi i sovranitetit mbi të gjithë Zonën C – që përbën rreth 60% të territorit të Bregut Perëndimor.
Zona e Luginës së Jordanit dhe presioni ndërkombëtar
Një nga opsionet që gëzon më shumë mbështetje brenda opinionit publik izraelit është aneksimi i Luginës së Jordanit, të cilën qeveria e sheh si zonë strategjike sigurie. Por ky propozim has në rezistencë nga aleatët e ekstremit të djathtë të Netanyahut, si ministrat Bezalel Smotrich dhe Itamar Ben Gvir, si dhe nga udhëheqësia e vendbanimeve, të cilët kërkojnë një aneksim total dhe përfshirjen e të gjitha territoreve që nuk janë të banuara nga palestinezë.
Një aneksim i pjesshëm do t’i lejonte Izraelit të rrethonte qendrat palestineze të popullsisë, duke e bërë praktikisht të pamundur krijimin e një shteti palestinez të vazhdueshëm. Por aneksimi i zonave të banuara nga palestinezët do të sillte presion për t’u dhënë atyre shtetësi ose status rezidence, duke ndryshuar thellësisht dinamikën demografike.
Shkelje e ligjit ndërkombëtar
Çdo formë aneksimi do të përbënte shkelje të qartë të ligjit ndërkombëtar dhe të rezolutave të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor janë të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare dhe kjo u riafirmua në vitin 2016 me rezolutën 2334 të OKB-së, që i cilësoi si “shkelje flagrante” pa asnjë vlefshmëri ligjore.
Ndërkohë, Omer Rahamim, kreu i Këshillit të Yesha-s (ombrella e vendbanimeve), tha se aneksimi duhet të jetë një “veprim parandalues” përpara se Franca të shpallë njohjen e Palestinës. “Nëse aplikojmë sovranitetin, atëherë nuk mund të krijohet një shtet palestinez mbi tokën sovrane të një shteti tjetër,” theksoi ai, duke kërkuar aneksim të gjerë dhe jo të kufizuar vetëm në blloqe vendbanimesh.
Roli i SHBA-së dhe lidhja me Arabinë Saudite
Ministri i Jashtëm izraelit Gideon Saar ka informuar sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio për planet e aneksimit, por ende nuk ka një miratim zyrtar nga Uashingtoni. Zyrtarë të tjerë sugjerojnë se Netanyahu po shqyrton një plan gradual e të fazuar, që do të fillonte me zona të përzgjedhura, duke lënë hapësirë për të tërhequr ose modifikuar procesin në këmbim të një marrëveshjeje normalizimi me Arabinë Saudite.
Izraeli kishte hequr dorë nga një plan i ngjashëm në vitin 2020 përmes Marrëveshjeve të Abrahamit, ku normalizoi marrëdhëniet me Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin dhe Marokun. Arabia Saudite megjithatë ka theksuar se nuk do të ketë normalizim pa një rrugë të qartë drejt shtetit palestinez.
Masa ndëshkuese ndaj Autoritetit Palestinez
Krahas aneksimit, Izraeli po shqyrton edhe masa të tjera ndëshkuese si sanksionimin e Autoritetit Palestinez ose madje shkatërrimin e fshatit Khan Al-Ahmar, një simbol i rezistencës palestineze në Bregun Perëndimor.
Ndërkohë, SHBA ka njoftuar se do t’u refuzojë vizat zyrtarëve të Autoritetit Palestinez që planifikonin të udhëtonin në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së këtë muaj, ku pritet që presidenti francez Emmanuel Macron të shpallë zyrtarisht njohjen e shtetit palestinez – duke e bërë Francën anëtaren e parë të përhershme të Këshillit të Sigurimit që ndërmerr një hap të tillë.
