Besmira, 32 vjeçe, dikur një statistikane e bashkisë, sot kalon ditët e saj e përkulur mbi telefonin e vjetër, duke pritur ndonjë sinjal nga burri i saj, Arbeni, që prej katër vitesh punon ilegalisht në Angli. Ata janë të martuar dhe duan fëmijë – por siç thotë vetë Besmira me lot në sy, “kjo nuk është martesë, është vetëm një zë në telefon”.

Arbeni iku nga Has në vitin 2021, duke paguar 5,000 paund për të kaluar Kanalin me gomone nga Franca. Sot punon në ndërtim në Manchester, jeton në një dhomë të vogël me qira dhe punon 12 orë në ditë, gjashtë ditë në javë – duke dërguar para për gruan dhe familjen në Shqipëri.

Por çmimi i këtij “suksesi ekonomik” është shkatërrimi i jetës familjare. Në Has, rreth 8 nga 10 familje mbijetojnë me paratë që vijnë nga Britania, ndërsa qyteti është kthyer në një vend ku vajzat nuk gjejnë më djem për t’u martuar, fëmijët rriten pa baballarë, dhe nënat janë të mbingarkuara me barrën e kujdesit për dy prindëri.

“Jam e depresionuar, si shumë gra këtu,” thotë Besmira, e cila jeton me prindërit e burrit dhe kujdeset për ta. Ajo e pranon se ka menduar të shkojë në Angli, por nuk ka para për rrugën, që sot arrin deri në 22,000 paund përmes trafikut me kamionë.

Sheshi i Hasit është dekoruar me flamurin britanik dhe shqiptar – madje është vendosur edhe një monument për Mbretëreshën Elizabeth II. Por nën këtë “dashuri” për Britaninë fshihet një shoqëri e përmbysur, ku djemtë nisen drejt Londrës që në moshë të vogël, duke i lënë vajzat, gratë dhe të moshuarit pas në një jetë pritjeje.

Punët që dikur i bënin burrat tani janë marrë nga gratë. Edhe rrugët e qytetit pastrohen nga ekipe tërësisht femërore. Në dyqanet e fustaneve të nusërisë, shitëset shërbejnë vajzave që presin burrat e tyre të kthehen për pak ditë në verë për t’u martuar – pa qenë të sigurt nëse ndonjëherë do të shkojnë bashkë në Britani.

“Ka para që hyjnë nga Anglia, por paratë nuk e zëvendësojnë dashurinë, as familjen, as një fëmijë që mungon,” thotë një nga nënat në rrugë. “Për një martesë duhen të dyja duart – burri dhe gruaja – por dora e djathtë mungon gjithnjë e më shumë.”

Në një vend ku çdo lagje ka nga një trafikant që ofron rrugën për në Britani, brezi i ri largohet me shpresën për një jetë më të mirë, por lë pas gra që vuajnë në heshtje.

Besmira është simboli i këtij realiteti të dhimbshëm. “E lashë punën, jam e lodhur nga kjo pritje,” thotë ajo. “Kur Arbeni nuk punon, flasim me video. Por a është kjo martesë? A është kjo jetë?”

Një vend me monument për Mbretëreshën, por pa princa për vajzat. Has është bërë qyteti i grave që presin – dhe që shpesh presin më kot.