Për herë të rrallë, një grup gazetarësh të huaj u lejua të hyjë në një nga vendet më të errëta dhe të izoluara të Iranit — burgu famëkeq Evin në Teheran — pas një goditjeje ajrore izraelite që, sipas autoriteteve iraniane, vrau të paktën 71 persona, mes tyre të burgosur dhe familjarë vizitorë.

E ndërtuar në kodrat e Teheranit, Evin është simbol i represionit të regjimit iranian ndaj disidentëve, gazetarëve, aktivistëve dhe shtetasve me shtetësi të dyfishtë. Vizita e organizuar nga qeveria iraniane pasoi një sulm ajror izraelit të kryer një ditë para përfundimit të një lufte 12-ditore mes dy vendeve.

Shkatërrimi dhe përçimi i mesazhit

Gazetarët e Sky News u shoqëruan mes portave të shpërthyera, mureve të rënuara dhe strukturave të shpërfytyruara. Atyre iu tregua një ndërtesë që autoritetet e përshkruan si spitali i burgut, me dritare të thërrmuara dhe pajisje mjekësore të copëtuara. Ndërtesa tjetër që u dëmtua ishte qendra e vizitorëve, duke ngritur akuza të drejtpërdrejta ndaj Izraelit për sulme ndaj civilëve, jo vetëm objektivave ushtarake.

Megjithatë, autoritetet nuk lejuan hyrje në pjesën më të errët të kompleksit: ndërtesat ku ndodhen qelitë e burgosurve politikë, të cilat, sipas aktivistëve të të drejtave të njeriut, janë skena të torturave dhe shkeljeve sistematike të të drejtave themelore.

Evin: burg, simbol dhe armë politike

Burgjet si Evin nuk janë thjesht vende paraburgimi, por pjesë e një sistemi represiv që ka përdorur burgosjen e shtetasve me shtetësi të dyfishtë si mjet presioni diplomatik. Emra të njohur si Nazanin Zaghari-Ratcliffe, një shtetase britaniko-iraniane e arrestuar në vitin 2016 dhe mbajtur për vite në këtë burg, janë përdorur si pengje shtetërore në negociata ndërkombëtare.

Evin është gjithashtu sinonim i mungesës së transparencës, torturës dhe izolimit ekstrem, siç e denoncojnë organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Qëllimi i Izraelit: ende i paqartë

Izraeli nuk ka dhënë ende një shpjegim të plotë për përfshirjen e burgut Evin në listën e objektivave. Ushtria izraelite ka deklaruar se po godiste “objektiva të regjimit dhe struktura të represionit në zemër të Teheranit”. Disa kanë spekuluar se synimi mund të ketë qenë çlirimi i të burgosurve politikë, por nuk ka pasur raportime për arratisje — përkundrazi, raportohet se disa të burgosur janë vrarë.

Ndërkohë, punëtorët po mbyllin vrimat në mure, rikthyen muret dhe heshtjen, ndërsa bota vështroi për një çast brenda një realiteti që zakonisht mbahet nën kontroll të hekurt.

Kjo vizitë e rrallë në Evin ka nxjerrë në dritë jo vetëm pasojat e një konflikti të ashpër mes Izraelit dhe Iranit, por edhe terrorizmin e brendshëm institucional që ky burg simbolizon për mijëra familje iraniane dhe komunitetin ndërkombëtar.