Në një akt proteste që tronditi mëngjesin e së enjtes, përfaqësues të bizneseve bllokuan për rreth dy orë hyrjet kryesore në Prishtinë, duke shprehur kundërshtimin e tyre ndaj vendimit për liberalizimin e tregut të energjisë, që pritet të hyjë në fuqi më 1 qershor. Bllokadat u vendosën në pika kyçe si Veterniku, rrethi i flamurit, rruga drejt Mitrovicës dhe ajo nga Podujeva, duke paralizuar përkohësisht qarkullimin në kryeqytet.
Në qendër të debatit është vendimi i Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE), që detyron të gjitha bizneset e mëdha – me mbi 50 të punësuar ose me qarkullim mbi 10 milionë euro – të dalin nga tarifat e rregulluara dhe të gjejnë furnizues në tregun e lirë. Nëse nuk arrijnë ta bëjnë këtë, ato kalojnë automatikisht te furnizuesi i fundit me çmime të larta dhe afat vetëm 60-ditor.
Sipas përfaqësuesve të komunitetit të biznesit, ky vendim rrezikon të rrënojë financat e shumë ndërmarrjeve. Lulzim Rafuna nga Oda Ekonomike e Kosovës paralajmëroi një rritje çmimesh nga 220% deri në 270% për energjinë elektrike për bizneset, duke kërkuar një periudhë tranzitore njëvjeçare për t’u përgatitur. “Kemi kërkuar kohë, jo anulim. Ne nuk jemi kundër tregut të lirë, por procesi ka qenë i pakoordinuar,” tha ai.
Agim Shahini nga Aleanca Kosovare e Biznesit theksoi se pasojat do të ndihen gjerësisht: “Çdo rritje kostoje për energjinë përkthehet në rritje çmimesh për konsumatorët. Kjo prek të gjithë qytetarët.”
Por kryeministri në detyrë, Albin Kurti, refuzoi të shtyjë afatin, duke kritikuar ashpër Odën Ekonomike. “Ajo nuk ka bërë asgjë për tetë vite për të përgatitur bizneset. Kërkesa për shtyrje është vetëm mënyrë për ta bartur koston te qytetarët. Koha e barrikadave ka kaluar,” deklaroi ai.
ZRRE mbetet e palëkundur në vendimin e saj, duke theksuar se çdo kundërshtim duhet të bëhet përmes rrugëve ligjore. Sipas të dhënave zyrtare, në Kosovë janë mbi 1.000 biznese që do të preken nga ky tranzicion, duke konsumuar rreth 37% të gjithë energjisë elektrike në vend.
Nëse një kompani nuk arrin të lidhë kontratë brenda dy muajve nga hyrja në tregun e lirë, ajo rrezikon të mbetet pa energji elektrike – një rrezik real për shumë ndërmarrje që ndihen të papërgatitura.
Liberalizimi i tregut të energjisë është një proces që ka nisur në fund të viteve ’90 në Bashkimin Evropian, por në Ballkan, përfshirë Kosovën, ai mbetet një sfidë e madhe, që aktualisht po prodhon përplasje të ashpra mes sektorit publik dhe atij privat. Protestat pritet të vijojnë edhe javën e ardhshme.
