Uashington, 22 maj 2025 – Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka zbuluar zyrtarisht projektin më ambicioz të mbrojtjes ajrore në historinë moderne amerikane: Kupola e Artë, një sistem kundërajror shumështresor që synon të neutralizojë raketat armike që nga toka deri në hapësirë.
Në një konferencë të mbajtur në Zyrën Ovale, përkrah Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth, Trump e përshkroi sistemin si “rrjeti më i avancuar i mbrojtjes që është ndërtuar ndonjëherë”, duke shtuar se ky sistem do të jetë funksional përpara përfundimit të mandatit të tij më 2029. Me një kosto fillestare prej 175 miliardë dollarësh dhe potencial për të shkuar në qindra miliarda më shumë, Kupola e Artë përfshin kapacitete mbrojtëse nga toka, ajri dhe për herë të parë, nga hapësira.
Nga Kupola e Hekurt në Kupolën e Artë
I frymëzuar nga sistemi izraelit i mbrojtjes “Kupola e Hekurt”, i cili ka mbrojtur Izraelin nga qindra sulme raketore gjatë konflikteve të fundit, Trump shpreson ta përshtatë këtë koncept në shkallë planetare, për të mbrojtur SHBA-në dhe aleatët e saj nga sulme me raketa balistike, hipersonike dhe të lëshuara nga satelitët.
Sipas planit, sistemi do të ketë aftësinë për të ndalur raketat në katër faza të ndryshme të trajektores: para lëshimit, menjëherë pas nisjes, gjatë fluturimit dhe në momentet e fundit para goditjes së objektivit. Për mbikëqyrjen e projektit është emëruar gjenerali Michael Guetlein, ekspert i operacioneve hapësinore në Forcat Ajrore të SHBA-së.
Përplasje ndërkombëtare dhe shqetësime gjeopolitike
Reagimet ndërkombëtare kanë qenë të menjëhershme. Kina dhe Rusia, në një deklaratë të përbashkët, e quajtën projektin “thellësisht destabilizues” dhe paralajmëruan se militarizimi i hapësirës mund ta shndërrojë atë në një arenë për konfrontim të armatosur.
Zyrtarë të Pentagonit kanë deklaruar se disa prej komponentëve të sistemit, përfshirë raketat mbrojtëse në orbitë dhe satelitët vëzhgues, do të kërkojnë teknologji që aktualisht nuk ekziston në praktikë. Për këtë arsye, projekti është ende në fazën konceptuale, megjithëse Trump ka kërkuar 25 miliardë dollarë financim fillestar përmes projektligjit të tij të ri për uljen e taksave.
Një garë e re armësh në hapësirë?
Kupola e Artë synon të përfshijë komponentë të sistemeve ekzistuese amerikane, si raketat Patriot, sistemet THAAD, si dhe satelitët e mbikëqyrjes që ndodhen tashmë në orbitë. Por për herë të parë, SHBA-ja po përgatitet për përdorimin e raketave kundërajrore hapësinore, të afta për të shkatërruar raketa balistike që udhëtojnë përmes stratosferës ose që lëshohen nga platforma orbitale.
Zyra e Buxhetit të Kongresit vlerëson se vetëm komponentët hapësinorë të Kupolës së Artë mund të kushtojnë deri në 542 miliardë dollarë gjatë 20 viteve të ardhshme.
E ardhmja e mbrojtjes amerikane
Ndërsa Komanda Veriore e SHBA-së dhe Pentagoni po përgatisin dokumentet për përcaktimin e kërkesave operative të sistemit, presidenti Trump ka sinjalizuar qartë se mbrojtja nga hapësira do të jetë prioriteti i presidencës së tij të dytë. “Kupola e Artë do të sigurojë paqe përmes fuqisë, dhe nuk do të ketë më vend të sigurt për ata që duan të na sulmojnë,” tha ai.
Por për ekspertët e sigurisë, ky projekt shënon gjithashtu fillimin e një gare të re armësh në orbitë, ku SHBA-ja, Rusia dhe Kina po pozicionohen për të kontrolluar teatrin më të ri të luftës: hapësirën.
