Ekspertë amerikanë të sigurisë kanë zbuluar “butona vdekjeje” të fshehur brenda komponentëve të prodhuar nga Kina në panele diellore të instaluara në fermat diellore të SHBA-së, duke nxitur frikë se Pekini mund të përdorë këto pajisje për të paralizuar rrjetet energjetike në SHBA, Mbretërinë e Bashkuar dhe Europë në rast konflikti të madh, si një Luftë e Tretë Botërore.
Çfarë është zbuluar?
Sipas hetimeve të Reuters, pajisje të vogla komunikimi – që nuk figurojnë në dokumentacionin teknik – janë gjetur në inverterët e energjisë të prodhuar në Kinë, që lidhin sistemet e prodhimit të energjisë me rrjetin elektrik.
Këto inverterë janë krijuar për të lejuar akses të largët për mirëmbajtje dhe përditësime, por kompanitë energjetike në Perëndim zakonisht përdorin firewall-e për të bllokuar çdo komunikim të drejtpërdrejtë me Kinën.
Megjithatë, ekspertët zbuluan se pajisjet e fshehta komunikimi mund të anashkalojnë këto barriera, duke mundësuar që dikush t’i fshijë, fikë ose dëmtojë në distancë.
“Kjo do të thotë se ekziston një mënyrë e ndërtuar brenda pajisjes për të shkatërruar fizikisht rrjetin elektrik,” tha një nga burimet.
A ndodhen këto pajisje në Britani?
Ende nuk dihet nëse të njëjtat pajisje të dyshimta janë instaluar në fermat diellore ose me erë në Mbretërinë e Bashkuar, por shqetësimi është real, duke marrë parasysh se shumë nga komponentët e përdorur në energjinë e rinovueshme vijnë nga Kina.
Ministri hije për Energjinë, Andrew Bowie, i bëri thirrje Sekretarit për Sigurinë Energjetike, Ed Miliband, që të ndalojë menjëherë dhe të rishikojë strategjinë e kalimit drejt energjisë së pastër:
“Strategjia ‘Made in China’ e Ed Miliband – energji e pastër me çdo kusht – është një kërcënim për sigurinë kombëtare.”
Frikë për destabilizimin e rrjeteve në Perëndim
Rrjetet perëndimore janë gjithnjë e më të varura nga inverterët kinezë, të cilët përfshijnë:
- Huawei – 29% e tregut global (lider në 2022)
- Sungrow dhe Ginlong Solis – gjithashtu prodhues kinezë dominues
- Mbi 50% e inverterëve të botës në vitin 2023 u prodhuan nga Huawei dhe Sungrow
Sipas Philipp Schroeder, CEO i kompanisë gjermane 1Komma5:
“Para 10 vitesh, nëse do të fikej një inverter kinez, nuk do të ndodhte ndonjë problem i madh. Sot, efekti mund të jetë katastrofik për rrjetet europiane.”
SHBA, nën alarm të heshtur
Ndërsa qeveria amerikane nuk ka bërë deklarata publike mbi zbulimin, një zëdhënës i Departamentit të Energjisë tha:
“Po vlerësojmë vazhdimisht rreziqet nga teknologjitë e reja. Ndërkohë, po punojmë për të adresuar boshllëqet në dokumentacionin teknik dhe funksionalitetet e paqarta të produkteve.”
Gjithashtu, janë gjetur edhe radio celulare të paautorizuara në bateri të furnizuara nga kompani kineze – një tjetër kërcënim për kontrollin e infrastrukturës.
Reagimi i Kinës
Ambasada kineze në Uashington u përgjigj:
“Kundërshtojmë abuzimin me konceptin e sigurisë kombëtare dhe shpifjet ndaj arritjeve tona në infrastrukturë.”
Qeveria britanike e shqetësuar, por nuk ndalon planet
Ndërkohë që qeveria britanike po shqyrton ndikimin e teknologjisë kineze në sistemin energjetik, ajo nuk ka ndalur planet për energji të rinovueshme.
Ministri i Energjisë Michael Shanks premtoi këtë javë:
“Do të instalojmë panele diellore në çdo çati ku është e mundur në të gjithë vendin.”
Planet përfshijnë gjithashtu:
- “Solar carports” në supermarkete dhe qendra tregtare
- Panele diellore në çdo shtëpi të re nga viti 2027
