Nga Berlini në Uashington: Europa pyet veten – a mund të mbështetemi ende te SHBA?

Më 8 maj 1945, me kapitullimin e Gjermanisë naziste, përfundoi Lufta e Dytë Botërore në Europë. Ishte fundi i një konflikti që kushtoi rreth 60 milionë jetë dhe shkatërroi kontinente të tëra. Por ishte gjithashtu fillimi i një epoke të re – i rendit transatlantik që i garantoi Europës perëndimore siguri, demokraci dhe rindërtim, nën mbrojtjen e SHBA-së.

Sot, 80 vjet më vonë, ky rend është në rrezik.

Nga Truman tek Trump: Nga garant i paqes, në burim pasigurie

Pas Luftës, SHBA mori rolin e mbrojtësit të Europës, së pari përballë Bashkimit Sovjetik dhe më pas si garanci e NATO-s për vendet ish-komuniste. Doktrina Truman, Plani Marshall dhe zgjerimi i NATO-s ndihmuan në stabilizimin e kontinentit dhe frenimin e komunizmit.

Por sot, Donald Trump – që synon një mandat të dytë në Shtëpinë e Bardhë – po trondit vetë themelet e këtij partneriteti. “Nëse nuk paguajnë, nuk do t’i mbroj,” paralajmëroi ai në mars 2025, duke kërcënuar të braktisë aleatët e NATO-s që nuk plotësojnë shpenzimet e kërkuara për mbrojtje.

Rendi i vjetër po shpërbëhet – Gjermania kërkon “plan B”

Historiani gjerman Norbert Frei thotë se jemi në një moment kthese historike si në 1945 apo 1989: rendi i pasluftës, me SHBA-në si shtyllë e sigurisë europiane, po shpërbëhet. Kancelari i ri gjerman, Friedrich Merz, bën thirrje për më shumë pavarësi europiane, por kritikët paralajmërojnë: pa arsenalin bërthamor amerikan, kjo është një iluzion.

Ndërkohë, Trump shfaqet i afërt me qëndrimet e Rusisë për luftën në Ukrainë, duke sugjeruar që Ukraina as nuk duhet të synojë NATO-n dhe as të rikthejë të gjithë territorin e saj. Kjo retorikë përbën një sfidë serioze për sigurinë europiane.

Shpresa për një bashkëpunim të ri – ose fundi i një epoke

A do të rikthehet SHBA në rolin e partnerit të besueshëm? Apo duhet Europa të mendojë për një rend të ri, me më shumë fuqi të brendshme? Dilema është reale, dhe përgjigja do të përcaktojë fatin e dekadës së ardhshme.

80 vjet pas luftës, Gjermania dhe kontinenti përballen me një të vërtetë të hidhur: pa Amerikën, siguria nuk është më e garantuar. Pyetja nuk është më nëse duhet një strategji e re – por sa shpejt mund të ndërtohet ajo.