Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina kanë nënshkruar një marrëveshje për aksesin ndaj burimeve natyrore të Ukrainës, konfirmoi të mërkurën në mbrëmje Shtëpia e Bardhë për DailyMail.com.

Kjo marrëveshje do t’i ofrojë SHBA-ve akses të privilegjuar në projekte të reja investimi për zhvillimin e burimeve natyrore të Ukrainës, përfshirë aluminin, grafitin, naftën dhe gazin natyror.

Ajo u firmos pas disa javësh presion nga Presidenti Donald Trump, i cili i kërkoi Ukrainës të kompensojë Uashingtonin për miliarda dollarë ndihmë ushtarake dhe ekonomike që kanë ndihmuar Kievin të përballojë pushtimin rus.

Administrata Trump e ka përshkruar këtë marrëveshje si një formë të re angazhimi amerikan ndaj Ukrainës, pas përfundimit të ndihmës ushtarake.

Trump ka shtyrë përpara një marrëveshje paqeje ku Ukraina do të hiqte dorë nga disa territore të pushtuara nga Rusia, e cila ka refuzuar përpjekjet e mbështetura nga SHBA për një armëpushim të paktën 30-ditor.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka përjashtuar çdo dorëzim formal të Krimesë, gadishullit të aneksuar nga Rusia në vitin 2014, një akt që është refuzuar gjerësisht nga bashkësia ndërkombëtare.

Megjithatë, Zelensky ka shprehur kujdes për të treguar mbështetje ndaj diplomacisë së Trump, pas një takimi të dështuar më 28 shkurt në Shtëpinë e Bardhë, ku ai dhe zëvendëspresidenti JD Vance e qortuan për mungesë mirënjohjeje ndaj ndihmës amerikane.

Kryeministri ukrainas, Denis Shmygal, deklaroi të mërkurën në mëngjes se marrëveshja pritej të nënshkruhej brenda 24 orëve të ardhshme. “Sapo të finalizohen të gjitha detajet e mbetura, në të ardhmen e afërt, shpresoj brenda 24 orëve, marrëveshja do të nënshkruhet,” u shpreh ai për televizionin ukrainas.

Drafti i marrëveshjes parashikon krijimin e një fondi të përbashkët SHBA-Ukrainë për rindërtimin, i cili do të përfitojë 50% të fitimeve dhe të drejtave që i takojnë shtetit ukrainas nga licencat e reja për burimet natyrore.

Marrëveshja përcakton se çdo ndihmë e ardhshme ushtarake amerikane ndaj Ukrainës do të llogaritet si kontribut i SHBA-ve në këtë fond të përbashkët.

Sipas draftit, Shtetet e Bashkuara, ose subjektet që ato caktojnë, do të kenë akses të privilegjuar (por jo ekskluziv) në licencat e reja, lejet dhe mundësitë e investimit për burimet natyrore të Ukrainës. Marrëveshja nuk përfshin marrëveshjet ekzistuese.

Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, tha në një video të postuar në X: “Ky partneritet i lejon SHBA-të të investojnë krah për krah me Ukrainën, për të shfrytëzuar potencialin e saj ekonomik, për të mobilizuar kapitalin dhe talentin amerikan dhe për të përmirësuar klimën e investimeve në vend.”

Duke e quajtur marrëveshjen “historike”, ai shtoi: “Siç ka thënë presidenti, Shtetet e Bashkuara janë të përkushtuara për të ndihmuar në përfundimin e kësaj lufte mizore dhe pa kuptim. Kjo marrëveshje i dërgon një sinjal të qartë Rusisë se administrata Trump është e përkushtuar për një proces paqeje që garanton një Ukrainë të lirë, sovrane dhe të begatë në afatgjatë.”

Ministrja e Ekonomisë së Ukrainës, Yulia Svyrydenko, konfirmoi për Associated Press se marrëveshja është firmosur në Uashington. Në një postim në X, ajo tha: “Së bashku me Shtetet e Bashkuara po krijojmë një fond që do të tërheqë investime globale në vendin tonë.”

Sipas Financial Times, negociatat hasën një ngërç në momentin e fundit për detaje specifike që të dyja palët i kishin rënë më parë dakord. Zv/kryeministrja ukrainase Yulia Svyrydenko, e cila fluturoi në Uashington për ta firmosur marrëveshjen me sekretarin e Thesarit Scott Bessent, thuhet se u përball me presionin: “ose firmos gjithçka, ose kthehu në shtëpi.”

Amerikanët donin që ajo të firmoste si marrëveshjen kornizë, ashtu edhe një marrëveshje të detajuar për fondin e përbashkët.

Svyrydenko shkroi në X: “Ky fond do të sjellë investime globale në vendin tonë. Zbatimi i tij lejon zgjerimin e potencialit ekonomik të të dy vendeve përmes bashkëpunimit dhe investimeve të barabarta. SHBA-të do të kontribuojnë në fond – përveç ndihmës financiare direkte, mund të ofrojnë edhe ndihmë të re, si sistemet e mbrojtjes ajrore.”

Por zyrtarët ukrainas thanë se nuk mund të firmosnin pa miratimin paraprak të parlamentit të vendit.

Versionet e mëparshme të marrëveshjes përfshinin edhe infrastrukturën e gazit natyror të Ukrainës – një ndër asetet më të çmuara të vendit. Por kjo nuk ishte përfshirë në draftin përfundimtar të të mërkurës.

Po ashtu, versionet e mëparshme parashikonin që SHBA të kontrollonte se si do të shpenzoheshin të ardhurat e fondit dhe të merrte përfitime nga burimet ukrainase – por kjo pjesë mungon në variantin e fundit.

Kjo zhvillohet pas zbulimit se Presidenti Zelensky i kërkoi Trump-it të mbajë një qëndrim më të ashpër ndaj Vladimir Putinit gjatë një bisede të rëndësishme që patën në Bazilikën e Shën Pjetrit.

Pas takimit katastrofik në Shtëpinë e Bardhë në shkurt – ku Zelensky u përzë në mënyrë të turpshme – të dy udhëheqësit u takuan sërish pas dy muajsh, gjatë funeralit të Papa Françeskut.

Sipas Axios, Zelensky i tha Trump-it se Putin nuk do të ndryshonte qëndrim për pushtimin, përveç nëse detyrohej ta bënte.

Një burim tregoi se Trump pranoi se mund t’i duhet të ndryshojë qasjen ndaj Putinit. Më pas, ai kritikoi presidentin rus në Truth Social, duke shkruar: “Po mendoj që ndoshta ai nuk do të ndalë luftën – ndoshta po më tall. Duhet të veprojmë ndryshe, me ‘sanksione bankare’ apo të dytës? Po vdesin shumë njerëz!”

Zelensky i kërkoi gjithashtu Trump-it të rikthehej në qëndrimin e tij fillestar për një armëpushim të pakushtëzuar si bazë për negociatat e paqes – dhe sipas një burimi, Trump u shpreh dakord.

Një burim tjetër tha se takimi në Vatikan shkoi më mirë sepse zëvendëspresidenti JD Vance dhe i dërguari i Shtëpisë së Bardhë, Steve Witkoff, nuk ishin të pranishëm.

Nuk është ende e qartë sa do të zgjasë qëndrimi më kritik i Trump ndaj Rusisë.

Mbrëmë, Trump i tha ABC News se edhe pse Putini “mund të më tallet pak”, ai ende beson se lideri rus dëshiron të përfundojë pushtimin.

Por Rusia i tha Trump-it se paqja në Ukrainë nuk do të vijë shpejt, pavarësisht se presidenti amerikan është “i frustruar” nga negociatat.

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se paqja është “shumë komplekse për t’u arritur brenda natës” – një goditje për përpjekjet e SHBA për një armëpushim të menjëhershëm. Ai tha gjithashtu se Putini ishte i gatshëm për bisedime të drejtpërdrejta me Kievin – duke deklaruar se “marrëveshja e paqes duhet të bëhet me Ukrainën dhe jo me Amerikën.”