Prishtinë, 28 prill 2025 – Vetëm edhe dy ditë kanë mbetur nga afati që qytetarët e Kosovës, kryesisht nga komuniteti serb, të mund të regjistrohen në sistemin civil të Kosovës mbi bazën e dokumenteve të lëshuara nga organet serbe. Pas 30 prillit, kjo mundësi nuk do të jetë më e disponueshme.

Ministria e Punëve të Brendshme e Kosovës (MPB) vendosi në nëntor 2024 që të pranojë përkohësisht dokumentet serbe për regjistrim në Regjistrin Qendror të Gjendjes Civile. Deri tani, nga 1 shkurti deri më 25 prill, janë kryer 4.330 regjistrime të reja në sistemin kosovar mbi këtë bazë.

Kush përfiton dhe çfarë dokumentesh nevojiten?
Në bazë të vendimit të MPB-së, të gjithë qytetarët që nga 10 qershori 1999 deri më 1 shkurt 2025 kanë qenë të regjistruar vetëm në sistemin serb, mund të aplikojnë. Për regjistrimin kërkohet:

Ekstrakti origjinal nga libri amë i lindjeve të Serbisë

Letërnjoftimi i Kosovës i prindërve (për të miturit)

Njëri nga prindërit të jetë shtetas i Kosovës

Pas regjistrimit, qytetarët përfitojnë shtetësinë e Kosovës dhe mund të pajisen me letërnjoftim, duke realizuar të drejtat civile dhe administrative.

Çfarë ndodh pas 30 prillit?
Pas përfundimit të afatit më 30 prill, aplikimet në bazë të dokumenteve serbe nuk do të pranohen më sipas procedurës së lehtësuar. Pas kësaj date, ekstraktet e lindjes apo vdekjes do të mund të nxirren vetëm përmes një kërkese të veçantë për regjistrim të mëvonshëm, një procedurë më komplekse dhe me rregulla më të rrepta.

Ministria nuk ka dhënë sqarime nëse pas skadimit të afatit do të tolerohet në raste të veçanta përdorimi i dokumenteve serbe, ashtu siç ka ndodhur herë pas here në të kaluarën.

Sfida për komunitetin serb
Mungesa e dokumenteve të Kosovës ka qenë një sfidë për serbët lokalë, sidomos në katër komunat veriore. Bojkoti i regjistrimit të popullsisë në vitin 2024 nga komuniteti serb ka vështirësuar nxjerrjen e të dhënave të sakta mbi numrin e serbëve që posedojnë dokumente kosovare.

Megjithatë, një raport i organizatës Aktiv nga viti 2023 tregon se mbi 90 për qind e serbëve të anketuar tashmë posedojnë dokumente të Kosovës, duke përgënjeshtruar pretendimet për rezistencë të madhe në veri.

Mbyllja e institucioneve paralele serbe
Në fillim të vitit 2024, autoritetet e Kosovës nisën mbylljen e institucioneve serbe paralele, përfshirë ato që lëshonin certifikata civile. Megjithëse fizikisht janë mbyllur, këto institucione kanë vazhduar aktivitetin duke u zhvendosur në qytetet kufitare në territorin e Serbisë.

Zyrtarisht, Kosova i konsideron këto institucione si ilegalë, ndërsa Beogradi refuzon t’i mbyllë, duke mos e njohur pavarësinë e Kosovës.