1. Rezultati zgjedhor dhe ndarja e mandateve
Partia Socialiste (PS) ka ruajtur pozitat e saj si forca më e madhe politike, duke fituar 83 mandate me 733,727 vota. Ky rezultat e vendos PS-në mbi shumicën e nevojshme për të qeverisur e vetme, pa pasur nevojë për koalicione.
Partia Demokratike (PD), me 482,215 vota, siguroi 50 mandate.
Partia Socialdemokrate (PSD) do të përfaqësohet me 3 deputetë, një numër modest por që mund të bëhet faktor në momente vendimtare parlamentare.
Forca të reja politike si “Mundësia” e Agron Shehajt (2 mandate), “Nisma Shqipëria Bëhet” e Adriatik Lapajt (1 mandat) dhe “Lëvizja Bashkë” e Arlind Qorit (1 mandat) kanë hyrë për herë të parë në Kuvend, një tregues i kërkesës së elektoratit për alternativa të reja.
Nga ana tjetër, Koalicioni Euroatlantik i Lulzim Bashës nuk arriti të fitojë asnjë mandat, duke marrë vetëm 19,553 vota në rang kombëtar – një goditje e rëndë për një figurë që dikur ka drejtuar opozitën shqiptare.
2. Profili i deputetëve – një Kuvend me përzierje
Kuvendi i ri përbëhet nga 140 deputetë, nga të cilët 74 janë të rinj. Ky numër është domethënës dhe përfaqëson një rotacion të fortë politik që mund të sjellë energji të re, por gjithashtu paraqet sfida për eksperiencën parlamentare.
Nga ana tjetër, figura të njohura si Sali Berisha, i cili është me i vjetri ndër politikanët në parlament do të ketë përballë NeoMalësoren 24 vjeç, deputetja me e re në moshë.
Profesioni mbizotërues ndër deputetët e rinj mbetet ai i juristit, mjekut dhe biznesmenit. Në teori, kjo përzierje duhet të sjellë një bazë më të gjerë njohurish në procesin ligjvënës, por mbetet për t’u parë nëse do të reflektohet në politika më të përqendruara tek qytetari.
3. Votat preferenciale – demokracia e brendshme në provë
Këto zgjedhje shënojnë edhe një rol më të theksuar të votës preferenciale. Blendi Gonxhja, i PS-së në Tiranë, doli kandidati më i votuar në të gjithë vendin me 24,802 vota, i ndjekur nga Erion Braçe me 23,864. Kjo tregon se votuesit kanë filluar të bëjnë dallime mes individëve dhe jo vetëm të votojnë sipas renditjes së listave të partive. Por nëse nga njëra anë Gonxhe kishte nga bas një makineri elektorale të përbërë ngha stafet e administratave që ka drejtur së fundmi si ministër dhe si drejtor i rëndësishëm, për Braçen, që ka qenë një deputet i thjeshtë, ky rezultat merr edhe më vlerë.
Nga PD, Jorida Tabaku ishte figura më e votuar me 20,565 vota, duke mundur kandidatin tjetër të rëndësishëm Ilir Alimehmeti, i cili nuk arriti të futet në Parlament. Ky është një sinjal se ndarja e brendshme e partive dhe reputacioni personal janë gjithnjë e më shumë faktorë vendimtarë në garë.
4. Përfaqësimi gjinor – një hap përpara, por ende jo i mjaftueshëm
Në Kuvendin e ri, 49 janë gra (35%) dhe 91 burra (65%). Pavarësisht përpjekjeve për barazi gjinore, ndarja mbetet e pabarabartë dhe larg kuotës së synuar 50/50 që promovojnë shumë vende evropiane. Për më tepër, shumica e emrave të njohur publikisht mbeten ende burra, duke vënë në pah dominimin mashkullor në strukturat e larta të politikës.
5. Përfaqësimi rajonal – dominimi i PS-së, por mbeten bastionet opozitare
Në qarqe si Tirana, Elbasani, Fieri dhe Durrësi, PS ka ruajtur ose forcuar pozitat e saj. Megjithatë, PD mban ende terren në Kukës, Lezhë, Shkodër, duke dëshmuar një ndarje klasike veri-jug në elektoratin shqiptar, megjithëse jo më aq e theksuar si në të kaluarën.
Qarku i Elbasanit, me 10 mandate për PS dhe 4 për PD, është një shembull ku balanca e pushtetit nuk është tërësisht njëngjyrëshe.
6. Politika dhe ironia – realiteti parlamentar me nota satire
Përtej shifrave, zgjedhjet e 2025-ës kanë sjellë edhe një dozë ironie dhe sarkazme që e shoqërojnë shpesh jetën politike në Shqipëri. Me këngëtarë që bëhen deputetë, me figura të shquara për “përjetshmëri” politike, dhe me një përbërje që përmblidhet si një miks i ‘profesionistëve’ dhe ‘eksperimentuesve’, shumë qytetarë kanë pritur më shumë argëtim sesa zgjidhje nga Kuvendi i ri.
Pyetja më e madhe që ngrihet është: A do të sjellë ky parlament më shumë transparencë, politika publike efikase dhe ligje që i shërbejnë qytetarëve – apo do të kemi një tjetër sezon politik me më shumë spektakël sesa substancë?
Zgjedhjet e 11 majit 2025 treguan se politika shqiptare është ende në tranzicion – me kërkesë për fytyra të reja, me zgjedhës më kritikë dhe të vetëdijshëm, por edhe me një sistem që vazhdon të dominohet nga partitë tradicionale. Sfida kryesore për katër vitet e ardhshme do të jetë: a do të mund të përkthehet kjo përbërje e re parlamentare në qeverisje më të mirë dhe më përfaqësuese?
