Ekspertët e shëndetit paralajmërojnë se disa zakone të çuditshme në ngrënie, shpesh të nënvlerësuara si “kapriço” apo sjellje të zakonshme, mund të jenë një shenjë e hershme e demencës frontotemporale (FTD) – sëmundja që ka prekur aktorin e famshëm Bruce Willis.
Çfarë është demenca frontotemporale?
FTD është një çrregullim i rrallë, që prek rreth 60,000 amerikanë, dhe lidhet me degjenerimin e zonave të trurit përgjegjëse për personalitetin dhe aftësitë gjuhësore. Në kontrast me Alzheimerin, ku simptomat e para janë problemet me kujtesën, shkalla e parë e FTD shpesh është ndryshimi i sjelljes dhe personalitetit: mungesa e empatisë, impulsiviteti, vështirësitë në komunikim dhe ndryshime të papritura në marrëdhënie.
Si shfaqet në ushqyerje
Një shenjë më pak e njohur, sipas mjekëve, është sjellja obsesive dhe e përsëritur në ushqim. Pacientët mund të fiksohen pas një ushqimi të vetëm duke refuzuar çdo alternativë tjetër, të hanë sende jo të ngrënshme, apo edhe të marrin ushqim nga pjatat e të tjerëve.
Dr. Marilena Aiello, neuroshkencëtare, shpjegon se këto sjellje shpesh çojnë në shtim ose humbje drastike në peshë, pasi pacientët kufizohen vetëm në një lloj ushqimi ose hanë në mënyrë të pakontrolluar. Shkaku ende nuk është i qartë, por besohet të lidhet me ndryshime në sinjalet biologjike të urisë dhe ngopjes.
Rasti i Bruce Willis
Familja e Bruce Willis ka pranuar publikisht se ai po përballet me FTD dhe po has vështirësi të mëdha në komunikim. Bashkëshortja e tij, Emma Heming Willis, ka treguar se para diagnozës kishte vënë re ndryshime të vogla, por domethënëse:
“Për një njeri që gjithmonë ishte i shoqërueshëm dhe i ngrohtë, ai u bë më i heshtur, më i ftohtë, sikur po shkëputej nga ne. Ishte alarmante dhe e frikshme.”
Në periudhën pasuese, aktori filloi të humbte fjalë dhe madje iu rikthye një belbëzim që kishte pasur në fëmijëri.
Nga shenjat e hershme tek pasojat e rënda
Përveç problemeve të sjelljes dhe gjuhës, me përparimin e sëmundjes shfaqen edhe simptoma të tjera serioze: vështirësi në gëlltitje, vështirësi në ecje dhe rrezik i shtuar për infeksione të rënda. Edhe pse FTD nuk është zakonisht fatale në vetvete, dobësimi i trupit e bën pacientin shumë të prekshëm ndaj komplikacioneve.
A ka shërim?
Aktualisht nuk ekziston një kurë për FTD. Terapitë dhe disa ilaçe mund të ndihmojnë në ngadalësimin e simptomave, por jo në ndalimin e sëmundjes. Shkencëtarët dyshojnë se ajo mund të lidhet me grumbullimin e proteinave anormale në tru ose dëmtimin e enëve të gjakut që furnizojnë qelizat me oksigjen dhe lëndë ushqyese.
Ky rast i Bruce Willis ka hedhur dritë mbi një sëmundje të nënvlerësuar, duke theksuar rëndësinë e vëzhgimit të ndryshimeve të vogla në sjellje, përfshirë edhe zakonet e të ngrënit, si sinjale të mundshme të hershme të demencës.
