Shpenzimet për pensione në rënie, ndërsa përfituesit rriten me 20%
Ndërsa numri i përfituesve nga skema e sigurimeve shoqërore në Shqipëri është rritur ndjeshëm – me rreth 20% midis 2014 dhe 2023 – shpenzimet buxhetore për pensione në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) janë në trend rënës. Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave, në vitin 2024 Shqipëria shpenzoi 7.4% të PBB-së për pensionet, një nivel i ngjashëm me 2023 dhe më i ulëti që nga viti 2014.

Në kulmin e pandemisë, kjo shifër arriti në 8.1% të PBB-së për shkak të rritjes së kostove të përkohshme dhe mbështetjes sociale. Por pas vitit 2020, shpenzimet kanë rënë gradualisht, pavarësisht rritjes së numrit të përfituesve. Ky kontrast nënvizon politikën e konsolidimit fiskal të qeverisë, por edhe ngrit shqetësime për mbrojtjen sociale në një treg pune që po tkurret nga emigracioni dhe plakja demografike.

Shqipëria – ndër më pak shpenzuesit në rajon për pensione
Në krahasim me rajonin, Shqipëria dhe Kosova janë në fund të listës sa i përket përqindjes së PBB-së të dedikuar për pensione. Vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor – si Serbia, Mali i Zi, Bosnja dhe Maqedonia e Veriut – kalojnë pragun e 10% të PBB-së në shpenzime për pensione.

Për shembull:

• Bosnja (FBiH) rriti pensionet me 4.49% në vitin 2025 përmes formulës së indeksimit.
• Kosova dha rritjen më të lartë – 20%.
• Mali i Zi vendosi që asnjë pension të mos jetë më i ulët se 450 euro në muaj.
• Maqedonia e Veriut braktisi indeksimin dhe aplikoi shtesë fikse për të ndihmuar pensionet e ulëta.
• Serbia po zbaton modelin zviceran, duke shpërndarë pensionin e 13-të për të ruajtur fuqinë blerëse.

Shqipëria në 2025: rritje simbolike dhe bonus i njëhershëm
Në Shqipëri, rritja e fundit e pensioneve ishte indeksimi 4.1% në tetor 2024, ndërsa këtë vit qeveria shpërndau bonus të njëhershëm sa 25% e pensionit mesatar. Kjo mbetet ndjeshëm më pak krahasuar me reagimet e vendeve të tjera ndaj krizës së kostos së jetesës.

Përfundim
Qeveria shqiptare e ka përmbajtur rritjen e shpenzimeve për pensione për të ruajtur stabilitetin fiskal, por kjo qasje vjen në një kohë kur vendi përballet me ikje masive të të rinjve dhe plakje të popullsisë. Ekspertët paralajmërojnë se pagesat e ulëta sociale mund ta bëjnë skemën të paqëndrueshme në afatgjatë, nëse nuk shoqërohen me reforma të thella në tregun e punës dhe skemën e kontributeve.