Për më shumë se 40 vjet nga grabitja famëkeqe e Brink’s-Mat, ku u rrëmbyen 26 milionë paund në ar, diamantë dhe para pranë aeroportit të Heathrow, ari mbetet mjeti i preferuar i kriminelëve për të fshehur dhe pastruar pasuritë e paligjshme.
Ndërsa drama e BBC-së “The Gold” rikthen në ekran historinë e grabitjes së vitit 1983 dhe pasojat e përgjakshme që pasuan, ekspertët e krimit të organizuar paralajmërojnë se bandat e sotme nuk po e vjedhin më vetëm arin – ato po e blejnë atë.
Ari si pasuri “e pastër” për kriminelët modernë
Kriminelët në Mbretërinë e Bashkuar po këmbejnë paratë e drogës me flori fizik, të fshehur në sirtarë, kasaforta apo edhe të varrosur në kopshtet e shtëpive. Për shembull, një trafikant në Essex u kap me 24,000 paund në monedha ari, ndërsa një bandë e “county lines” në Birmingham shpenzoi fitimet për shufra të vogla floriri prej 100 gramësh.
Eksperti i krimit Gary Carroll shpjegon se:
“Ari është ideal për kriminelët – 10 mijë paund drogë mund të reduktohen në një objekt që e mban në pëllëmbën e dorës. Plus, vlera e tij rritet me kohën.”
Përfitimet janë të shumta:
- E lehtë për ta fshehur
- Nuk lë gjurmë digjitale
- E transferueshme pa dokumente
- Rritje natyrale e vlerës me kohën
Në shumë raste, ari blihet në treg të zi, por edhe nga shitës të ligjshëm, të cilët nuk kërkojnë domosdoshmërisht ID për blerje të vogla – një boshllëk ligjor që shfrytëzohet gjerësisht.
Pastrimi i parave me ar – një industri në lulëzim
Një ndër rastet më të mëdha në historinë britanike ndodhi përmes kompanisë Fowler Oldfield në Bradford, ku 266 milionë paund u pastruan duke i kthyer në granula ari – të papërcjellshme dhe të transportueshme lehtësisht jashtë vendit. Katër pjesëtarë të rrjetit u dënuan me 43 vite burg në total.
Ndërkohë, Francis Lagonski, një 23-vjeçar nga Essex, u kap me monedha ari dhe kriptomonedha me vlerë mbi 100 mijë paund, dhe u dënua me gjashtë vite burg për pastrim parash dhe trafik droge.
Nga Sudan në Emirate, e deri në Britani: Rruga globale e “arit të gjakut”
Sipas OKB-së, tregtia e paligjshme e arit është kthyer në një “kërcënim serioz global”, me grupe të armatosura që kontrollojnë miniera në Afrikë dhe Amerikën Latine, dhe përdorin të ardhurat për armë dhe pushtet.
Ahmed Soliman nga Chatham House thotë:
“Ari nuk është si diamantët, nuk ka gjurmueshmëri. Mund të shkrihet, të riemërtohet dhe të kalohet pa lënë gjurmë. Pjesa më e madhe e arit të paligjshëm nga Afrika përfundon në Emiratet e Bashkuara Arabe – dhe është shumë e mundshme që një pjesë e tij të përfundojë në Britani.”
Historia përsëritet – vetëm që sot është më e sofistikuar
Ashtu si në rastin e grabitjes së vitit 1983, ku ari u shkrinë në ambientet private të kriminelit John Palmer dhe u përzier me bakër për t’u bërë i paidentifikueshëm, edhe sot flori i paligjshëm kalon kufijtë pa lënë gjurmë – dhe përdoret për të blerë pasuri, ndikuar politika apo financuar luftëra.
BBC e rikthen këtë realitet në dramën “The Gold”, por në botën reale, ari mbetet valuta e përjetshme e krimit të organizuar – dhe në epokën e Bitcoin-it, është po aq i fuqishëm sa dikur.
