Gjithnjë e më shumë shtete evropiane po distancohen nga Izraeli për shkak të krizës humanitare në Rripin e Gazës dhe veprimeve të qeverisë së kryeministrit Benjamin Netanjahu. Në një takim të nivelit të lartë të ministrave të Jashtëm dhe të Mbrojtjes të BE-së në Bruksel, 17 nga 27 vendet anëtare u shprehën në favor të rishikimit të Marrëveshjes së Asociimit me Izraelin. Marrëveshja, e cila ka hyrë në fuqi në vitin 2000, parashikon bashkëpunim të ngushtë tregtar dhe institucional mes BE-së dhe Izraelit, por përmban gjithashtu dispozita për respektimin e të drejtave të njeriut – një parim që shumë vende të BE-së mendojnë se po shkelet në mënyrë të qartë dhe të përsëritur nga qeveria izraelite.
Sipas përfaqësueses së lartë të politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, diskutimet në Bruksel ishin “shumë, shumë intensive” dhe rezultuan me një mbështetje të qartë për një qasje më të ashpër ndaj Izraelit. Ajo theksoi se edhe pse Netanjahu ka lejuar shpërndarjen e kufizuar të ndihmës humanitare, situata në Gaza mbetet “katastrofike” dhe veprimet e tij për të lehtësuar vuajtjet e popullsisë civile janë “një pikë në oqean”. Grupi i shteteve që kërkojnë rishikim të marrëveshjes – i udhëhequr nga Spanja, Belgjika dhe Irlanda – është forcuar ndjeshëm muajt e fundit.
Ndërkohë, Gjermania, Italia, Greqia dhe Republika Çeke nuk iu bashkuan këtij qëndrimi. Berlini zyrtar, përmes ministrit të Jashtëm Johann Wadephul, shpjegoi se Gjermania dëshiron të mbajë të hapura të gjitha kanalet e dialogut me Izraelin dhe të mos i rrezikojë marrëdhëniet dypalëshe. Megjithatë, vetë Wadephul pranoi se situata humanitare në Gaza është “e padurueshme” dhe se që nga vizita e tij në rajon ajo vetëm është përkeqësuar.
Shtetet më kritike kanë propozuar që BE-ja të mos rinovojë Planin e Veprimit BE-Izrael – një dokument që shërben për të thelluar integrimin e Izraelit në programet evropiane, përfshirë kërkimin shkencor dhe zhvillimin teknologjik. Kjo lëvizje, edhe pse e pjesshme, mund të ketë pasoja domethënëse për pozicionin ndërkombëtar të Izraelit, sidomos në fushat ku ai ka mbështetur zhvillimet përmes bashkëpunimit me BE-në.
Vënia në pikëpyetje e marrëdhënieve të deritanishme të ngushta me Brukselin do të godiste rëndë ekonominë izraelite. Vitin e kaluar, vëllimi i tregtisë mes BE-së dhe Izraelit arriti në 42.6 miliardë euro, duke e bërë Unionin partnerin më të madh tregtar të Izraelit, përpara edhe Shteteve të Bashkuara. Nëse shumica e vendeve anëtare të BE-së do të kërkojnë sanksione apo kufizime të mëtejshme, kjo do të përfaqësonte një kthesë të rëndësishme në politikën e jashtme evropiane ndaj Tel Avivit.
Në këtë kontekst, kërkesat për llogaridhënie dhe përputhshmëri me vlerat e të drejtave të njeriut po rriten ndjeshëm, dhe Izraeli po përballet me një presion të shtuar ndërkombëtar – jo vetëm nga Kombet e Bashkuara apo vendet arabe, por edhe nga aleatët e tij më të ngushtë historikë brenda vetë Bashkimit Evropian.
