Nga Siladitya Ray

Bashkimi Evropian gjobiti Apple me 570 milionë dollarë (500 milionë euro) dhe Meta me 228 milionë dollarë (200 milionë euro) të mërkurën, për shkelje të ndryshme të rregullave të tregut dixhital të bllokut, në një lëvizje që mund të rrisë tensionet midis BE-së dhe SHBA-së në një kohë kur të dyja palët po përpiqen të arrijnë marrëveshje tregtare dhe doganore.

Komisioni Evropian, organi ekzekutiv i BE-së, njoftoi gjobat pas një hetimi njëvjeçar për zbatimin nga ana e kompanive të Aktit të Tregjeve Dixhitale (DMA), i cili synon të lehtësojë konkurrencën për kompanitë më të vogla përballë gjigantëve globalë të teknologjisë.

Sipas Komisionit, Apple kishte vendosur kufizime që pengonin zhvilluesit e aplikacioneve për iPhone dhe iPad të përfitonin plotësisht nga kanalet alternative të shpërndarjes jashtë App Store-it zyrtar. Kjo, sipas Komisionit, i privoi konsumatorët nga mundësia për të aksesuar oferta më të lira dhe alternative, pasi Apple nuk i lejonte zhvilluesit të informonin drejtpërdrejt përdoruesit për to.

Apple është urdhëruar të heqë këto “kufizime teknike dhe tregtare” dhe të mos shkelë më rregullat në të ardhmen.

Ndërkohë, Komisioni vlerësoi se modeli “Consent or Pay” i Metës – që u ofron përdoruesve zgjedhjen midis përdorimit falas me reklama të personalizuara ose pagesës për një version pa reklama – bie ndesh me rregullat e DMA, pasi nuk u jep mundësi përdoruesve të zgjedhin një version falas që përdor më pak të dhëna personale.

Çfarë po heton ende BE-ja?

Komisioni po shqyrton një model të propozuar nga Meta në nëntor 2024, që ofron një version me reklama të personalizuara që “pretendohet se përdor më pak të dhëna personale”.

Reagimi i Apple

Apple tha për disa media se do të apelojë vendimin, duke e quajtur atë “një shembull tjetër i mënyrës së padrejtë se si Komisioni Evropian e ka vënë në shënjestër Apple, në vendime që dëmtojnë privatësinë dhe sigurinë e përdoruesve tanë, dëmtojnë produktet tona dhe na detyrojnë të shpërndajmë teknologjinë tonë falas”.

Reagimi i Metës

Shefi i çështjeve globale të Metës tha për Wall Street Journal se kompania pritet të apelojë vendimin, duke e krahasuar ndërhyrjen e BE-së me një tarifë shumëmiliardëshe. “Komisioni që na detyron të ndryshojmë modelin tonë të biznesit është në fakt një tarifë shumëmiliardëshe ndaj Metës, duke na detyruar të ofrojmë një shërbim inferior,” u shpreh ai.

Kontekst i rëndësishëm

Këto gjoba vijnë në një moment kur Presidenti Donald Trump ka vendosur një pauzë 90-ditore për tarifat reciproke ndaj BE-së dhe vendeve të tjera. Edhe BE-ja ka pezulluar kundërmasat e saj ndaj importeve amerikane, teksa të dyja palët shfaqin interes për negociata. Megjithatë, zyrtarët evropianë kanë paralajmëruar se nëse përplasjet tregtare përshkallëzohen, BE-ja do të synojë eksportet e shërbimeve amerikane, përfshirë kompanitë e mëdha të teknologjisë. Që pas zgjedhjes së Trumpit, drejtues të teknologjisë në SHBA janë ankuar për rregulloret e BE-së ndaj operacioneve të tyre, ndërsa administrata e Trump ka kërcënuar se do të kundërshtojë çdo gjobë “të padrejtë” apo rregulla ndërkombëtare “të tepruara” ndaj kompanive amerikane.