Ukraina ka realizuar një nga operacionet më spektakolare të luftës që prej vitit 2022, duke shkatërruar mbi 40 avionë strategjikë rusë në zemër të Rusisë, përmes një skeme të sofistikuar mashtrimi dhe teknologjie. I quajtur “Operacioni Rrjeta e Merimangës” dhe i mbikëqyrur personalisht nga presidenti Volodymyr Zelensky, plani përfshiu kontrabandimin e qindra dronëve kamikazë FPV brenda territorit rus, të fshehur në kontenierë druri të paraqitur si shtëpi modulare.
Si u realizua operacioni:
Disa kamionë me targa civile, të drejtuar nga shoferë rusë të painformuar, u përdorën për të dërguar kontenierët pranë bazave ajrore strategjike në Murmansk, Irkutsk, Ivanovo, Ryazan dhe Podmoskovye. Në momentin e duhur, kulmet e kontenierëve u hapën me komandë në distancë, duke lëshuar një stuhi dronësh të ngarkuar me eksploziv.
Pamje dramatike tregojnë momentin kur dronët nisen nga brendësia e kamionëve dhe fluturojnë drejt avionëve Tu-95 dhe Tu-22M3 të parkuar në pista, duke i kthyer ato në topa flake. Këta avionë, të pajisur për të lëshuar raketa me rreze të gjatë, janë të pazëvendësueshëm pasi nuk prodhohen më.
Dëmi dhe impakti:
Sipas shërbimit sekret ukrainas SBU, janë goditur ose shkatërruar 41 avionë, ose 34% e kapacitetit të flotës strategjike ajrore të Rusisë. Vlera e dëmeve llogaritet rreth 1.5 miliardë paund. Shkatërrimi ndodhi në pesë baza të ndryshme, përfshirë një në zemër të Siberisë – më shumë se 2,600 kilometra larg vijës së frontit.
Në disa raste, banorë rusë u përpoqën të ndalonin fluturimin e dronëve duke hedhur gurë mbi kamionë, por pa sukses. Një prej mjeteve vetë-shkatërrohet menjëherë pas nisjes së dronëve për të shmangur zbulimin e teknologjisë nga shërbimet sekrete ruse.
Reagimi rus dhe skandali brenda FSB-së:
Operacioni konsiderohet një goditje poshtëruese për sigurinë ruse. FSB-ja (Shërbimi Federal i Sigurisë), e drejtuar nga aleati i ngushtë i Putinit, Alexander Bortnikov, është vënë në qendër të kritikave pasi një nga depot përgatitore të operacionit ndodhej pikërisht pranë një zyre të FSB-së në Çeliabinsk.
Shoferët rusë po merren aktualisht në pyetje, ndërsa një emër del në sipërfaqe: Artem, 37 vjeç, i identifikuar si organizatori kryesor dhe i dyshuar si shtetas ukrainas që tashmë është zhdukur.
Deklarata nga Kievi dhe efekti diplomatik:
Presidenti Zelensky përshkroi operacionin si “perfekt dhe unik në historinë e luftës moderne”. Ai theksoi se kjo ishte një përgjigje simbolike, e zhvilluar në 29-vjetorin e dorëzimit nga Ukraina të bombarduesve strategjikë drejt Rusisë në kuadër të Memorandumit të Budapestit.
Zelensky:
“117 dronë, 117 operatorë, dhe mbi 30% e flotës strategjike të Rusisë e eliminuar. Kjo ditë do hyjë në librat e historisë.”
Ndërkohë, komentues ushtarakë e kanë quajtur “Pearl Harbor-i i Rusisë”, duke krahasuar shkatërrimin me sulmin japonez ndaj SHBA-së në 1941. Ish-piloti britanik Mikey Kay e cilësoi operacionin “gjeni dhe shkatërrimtar”, ndërsa profesori Philip O’Brien e quajti “operacioni më i suksesshëm i kësaj lufte”.
Pasojat dhe përshkallëzimi i mundshëm:
Kremlini ka nisur hetime për “akte terroriste” dhe ka paralajmëruar hakmarrje të ashpër. Një raund i dytë bisedimesh mes Kievit dhe Moskës ishte parashikuar në Stamboll, por pas këtij operacioni të befasishëm, vazhdimi i tyre është vënë në dyshim.
Në të njëjtën kohë, Rusia ka goditur një qendër stërvitore në Ukrainë duke vrarë 12 ushtarë dhe plagosur 60 të tjerë. Po ashtu, një seri shpërthimesh kanë dëmtuar ura dhe hekurudha në Bryansk dhe Kursk, duke lënë të vdekur dhe të plagosur civilë rusë.
