Në një klimë politike dhe mediatike ku reagimi i menjëhershëm, spektakli dhe përplasja publike shpesh konsiderohen si forma të vetme të mbrojtjes, mënyra se si ish-zëvendëskryeministrja dhe ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, ka zgjedhur të reagojë ndaj nisjes së hetimit nga SPAK përbën një rast të pazakontë në standardin e sjelljes së një zyrtari të lartë publik në Shqipëri.
Që nga dita kur u komunikua publikisht se ndaj saj kishte nisur një hetim, Balluku zgjodhi një profil të ulët mediatik. Në një hapësirë publike të mbushur me akuza të forta, me deklarata sensacionale dhe me një lumë interpretimesh nga studio televizive apo portale që shpesh konkurrojnë për vëmendje më shumë sesa për verifikim faktesh, reagimi i saj ishte i ndryshëm: heshtje publike dhe besim te procesi institucional.
Në realitetin shqiptar, kjo zgjedhje nuk është e zakonshme. Shpeshherë, sapo përmendet fjala “hetim”, politika dhe mediat shndërrohen në një fushë beteje deklaratash, kundërdeklaratash dhe konferencash për shtyp. Akuza për pasuri të fshehura, apartamente të shumta, jahte apo avionë privatë janë bërë pjesë e retorikës publike përpara se institucionet të kenë mundësinë të verifikojnë faktet. Në këto kushte, shumë figura publike zgjedhin strategjinë e kundërsulmit mediatik: konferenca për shtyp, intervista të njëpasnjëshme, akuzim të institucioneve të drejtësisë ose përpjekje për ta shndërruar çështjen në një betejë të hapur politike.
Në rastin e Ballukut, ndodhi e kundërta. Edhe në periudhën kur ajo ushtronte ende funksionin publik dhe ndërkohë akuzat dhe spekulimet mediatike vijonin pa ndërprerje, ajo nuk zgjodhi rrugën e spektaklit publik. Daljet e saj në publik mbetën të kufizuara dhe vetëm në ato raste kur e kërkonte detyra shtetërore. Një nga momentet e pakta kur u pa në terren ishte gjatë menaxhimit dhe monitorimit të situatës së përmbytjeve, një angazhim që lidhej drejtpërdrejt me përgjegjësitë e saj institucionale dhe jo me debatet politike.
Kjo qasje u reflektua edhe në strategjinë e mbrojtjes juridike. Për herë të parë në një rast të tillë në Shqipëri, opinioni publik u përball me një trup avokatësh që zgjodhën një profil po aq institucional sa edhe klientja e tyre. Nuk pati konferenca spektakolare për shtyp, nuk pati maratonë intervistash në studio televizive dhe as deklarata agresive kundër institucioneve të drejtësisë.
Në vend të kësaj, mbrojtja juridike u përqendrua në një qasje minimaliste dhe profesionale: kërkesë për kohë për t’u njohur me dosjen hetimore dhe respektim i procesit ligjor. Asnjë tentativë për të delegjitimuar institucionet e drejtësisë dhe asnjë përpjekje për ta transformuar çështjen në një konflikt politik. Në një realitet ku shpesh avokatët shndërrohen në protagonistë të debatit mediatik, kjo qasje krijoi një kontrast të dukshëm.
Edhe momenti kur Kuvendi u përball me vendimin për të hequr ose jo imunitetin e saj parlamentar u shoqërua me të njëjtin standard sjelljeje. Balluku nuk ishte e pranishme në sallën e Parlamentit. Një vendim që mund të interpretohet si përpjekje për të mos ushtruar presion simbolik mbi procesin parlamentar dhe për të mos e kthyer një procedurë institucionale në një moment konfrontimi politik apo spektakli publik.
Në thelb, ajo që bie në sy në këtë episod është një model reagimi që rrallë shihet në politikën shqiptare: një zyrtar publik që zgjedh të mos ndërhyjë në debatin publik me tone të larta, që nuk përpiqet të diskreditojë institucionet hetimore dhe që e zhvendos betejën nga studio televizive drejt sallave të drejtësisë.
Kjo nuk do të thotë se hetimi nuk duhet të zhvillohet apo se institucionet nuk duhet të bëjnë punën e tyre. Përkundrazi, në një shtet të së drejtës, hetimi është një proces i domosdoshëm dhe transparenca është një kërkesë e legjitime e opinionit publik. Por mënyra se si një zyrtar reagon ndaj këtij procesi është po aq e rëndësishme për standardin institucional.
Në këtë kuptim, rasti Balluku shënon një precedent interesant: një figurë e lartë politike që zgjedh të mos e përdorë hapësirën mediatike për të bërë betejën e saj, por të presë që faktet dhe procedurat ligjore të flasin vetë. Një qasje që, në një kontekst të polarizuar politik dhe mediatik, mund të shihet si një përpjekje për të rikthyer debatin në terrenin ku duhet të zhvillohet, atë të drejtësisë dhe jo të spektaklit.
Në fund, ajo që mbetet për t’u parë është rezultati i procesit hetimor. Por pavarësisht përfundimit, mënyra e reagimit publik në këtë fazë krijon një standard të ri në raportin mes politikës, mediave dhe institucioneve të drejtësisë: një standard ku heshtja nuk është shmangie nga përgjegjësia, por zgjedhje për të respektuar procesin institucional.
Në një vend ku shpesh zëri më i lartë duket se fiton debatin publik, ndonjëherë edhe heshtja mund të jetë një formë e vetëdijshme e forcës. Dhe pikërisht kjo duket të ketë qenë strategjia që Belinda Balluku ka zgjedhur të ndjekë: të bëjë betejën e saj me dinjitet institucional dhe të flasë vetëm atëherë kur do të jetë momenti i duhur.
