Një satelit amerikan i lëshuar në vitin 1964 dhe i konsideruar prej dekadash si “i vdekur”, ka habitur astronomët me një shpërthim të fuqishëm sinjali radio, i kapur më 13 qershor 2025 nga teleskopi ASKAP në Australinë Perëndimore. Fillimisht, studiuesit menduan se kishin zbuluar një objekt të panjohur në hapësirë. Por analiza e mëvonshme zbuloi se sinjali vinte nga Relay 2, një satelit i NASA-s që kishte përfunduar misionin që në vitin 1967.
Sipas profesor Clancy James nga Curtin University, sinjali ishte aq i fuqishëm sa për një moment “e errësoi” çdo tjetër burim në qiell. Në vend të një shpërthimi galaktik, teleskopi kishte regjistruar një shpërthim të ngjashëm me një shkëndijë të fuqishme elektrike, ndoshta si pasojë e një ngarkese statike të akumuluar në sipërfaqen metalike të satelitit. Studiuesit përjashtojnë që ai të jetë “rikthyer në jetë”, por mendojnë se ngjarja tregon se edhe objekte të vjetra në orbitë mund të prodhojnë interferenca të fuqishme, duke krijuar konfuzion në vëzhgimet shkencore të universit.
Sateliti Relay 2 u lëshua si pjesë e një programi komunikimi dhe shërbeu në vitet ‘60 për transmetimin e sinjaleve ndërkontinentale dhe të Lojërave Olimpike të Tokios në 1964. Por pas tri vitesh ai doli jashtë funksionit dhe që prej atëherë konsiderohej si mbeturinë hapësinore. Ajo që e bën incidentin të pazakontë është fakti që sinjali i kapur zgjati vetëm 30 nanosekonda, por ishte mijëra herë më i fuqishëm se gjithçka tjetër e regjistruar në atë periudhë.
Shkencëtarët sugjerojnë dy skenarë për burimin e shpërthimit: një shkëndijë elektrostatike, ose një goditje nga një mikrometeorit që çliroi një plazmë të nxehtë dhe dërgoi një valë të fortë radio. Megjithatë, e para konsiderohet shumë më e mundshme, pasi ngarkesat statike janë të zakonshme në satelitët e vjetër. Sipas studiuesve, kjo mund të jetë hera e parë që një valë kaq e fuqishme regjistrohet nga një objekt kaq i afërt.
Zbulimi ka ngritur shqetësime për ndikimin që mbeturinat hapësinore mund të kenë në eksperimentet e ndjeshme radioastronomike. Deri tani janë lëshuar mbi 22,000 satelitë në orbitë dhe më shumë se gjysma janë jashtë funksionit. Me rritjen e aktivitetit në hapësirë dhe lançimin e mijëra satelitëve të rinj, rreziku për interferenca dhe mashtrime të dhënash shkencore është në rritje.
Studiues të pavarur si James Cordes nga Cornell University dhe Ralph Spencer nga Universiteti i Manchester-it e kanë vlerësuar analizën si bindëse, duke theksuar se eksperimente të reja si SKA-Low në Australi do të jenë të afta të ndajnë më saktë sinjalet natyrore nga ato të shkaktuara nga objektet njerëzore.
Ky incident vjen si një kujtesë se hulumtimi i universit kërkon jo vetëm vëzhgim të përpiktë, por edhe vigjilencë për “zhurmën” teknologjike që vetë njerëzimi ka lënë pas në orbitë.
